Blockchain là gì? Những điều cần biết về công nghệ blockchain

Blockchain là gì? Mối liên hệ với đồng tiền ảo Bitcoin ra sao. Tại sao công nghệ này được coi là “The Next Big Thing”? Đó là những câu hỏi của rất nhiều người khi tham gia thị trường tiền điện tử đặt ra. Để giải đáp cho các câu hỏi trên, trong bài viết này Admin sẽ giải thích công nghệ blockchain đơn giản nhất cho anh em có thể nắm bắt, đồng thời đưa ra những tiềm năng của blockchain mà anh em có thể mong đợi khi đầu tư và công nghệ này.

Blockchain là gì?

Định nghĩa

Nhiều người vẫn thường liên tưởng công nghệ Blockchain và Bitcoin là một. Bởi lẽ khi tra cứu Google, các kết quả luôn hiển thị Blockchain cùng với Bitcoin.

Blockchain là công nghệ đằng sau Bitcoin và giúp cho những đồng cryptocurrency như Bitcoin hoạt động.

Don & Alex Tapscott – tác giả cuốn Blockchain Revolution (2016) – đã định nghĩa:

“Blockchain là một loại sổ cái phân tán lưu trữ các giao dịch kinh tế không thể thay đổi, có thể được lập trình để lưu trữ không chỉ các giao dịch tài chính, mà còn là hầu như tất cả mọi thứ có giá trị.”

Mối quan hệ giữa công nghệ Blockchain (chuỗi khối) và Bitcoin được ví như cá với nước. Bitcoin như một con cá cần blockchain (nước) để sống. Nhưng nước thì không cần phải có cá. Do đó, tuy Bitcoin cần có blockchain để hoạt động, nhưng Blockchain không cần Bitcoin mới có giá trị.

Blockchain là gì? Ứng dụng của blockchain hiện nay

Sổ cái phân tán là gì?

Nói một cách đơn giản, Blockchain là một sổ cái phân tán. Blockchain chứa danh sách các giao dịch (transaction) tăng đều đặn được gọi là block (khối). Các block tất cả được kết nối một cách tuần tự với nhau. Mỗi block đều có liên kết với block trước đó.

Một khi block đã được đưa vào chain, nó sẽ không thể bị xóa bỏ, và trở thành một phần của cơ sở dữ liệu cố định chứa tất cả các giao dịch đã từng diễn ra kể từ khi blockchain vận hành.

Công nghệ Blockchain

Công nghệ Blockchain có thể nói là sự kết hợp giữa 3 loại công nghệ bên dưới:

  • Mật mã học: Sử dụng public key và hàm hash function để đảm bảo tính minh bạch, toàn vẹn và riêng tư.
  • Mạng ngang hàng: Mỗi một nút trong mạng được xem như một client và cũng là server để lưu trữ bản sao ứng dụng.
  • Lý thuyết trò chơi: Tất cả các nút tham gia vào hệ thống đều phải tuân thủ luật chơi đồng thuận (PoW, PoS…) và được thúc đẩy bởi động lực kinh tế.

Trên góc độ business có thể gọi là một sổ cái kế toán, hay một cơ sở dữ liệu chứa đựng tài sản, hay một cấu trúc dữ liệu, mà dùng để ghi chép lại lịch sử tài sản giữa các thành viên trong hệ thống mạng ngang hàng.

Trên góc độ kỹ thuật đó là một phương thức bất biến để lưu trữ lịch sử các giao dịch tài sản.

Trên góc độ xã hội đó là một hiện tượng, mà dùng để thiết lập niềm tin bằng quy tắc đồng thuận giữa các thành viên trong một hệ thống phân cấp.

Blockchain là gì? Những điều cần biết về công nghệ blockchain

Tính chất của blockchain

  • Tính phi tập trung: Blockchain hoạt động độc lập theo các thuật toán máy tính, hoàn toàn không bị bất kỳ một tổ chức nào nắm quyền kiểm soát. Chính vì vậy blockchain tránh được rủi ro từ bên thứ 3.
  • Không thể thay đổi: Một khi dữ liệu đã được ghi vào trong block của blockchain thì nó không thể thay đổi hoặc sửa chữa, thêm bớt.
  • Tính bảo mật: Chỉ có người nắm giữ private key (Khóa cá nhân) mới có thể truy cập dữ liệu bên trong blockchain.
  • Tính minh bạch: Các giao dịch trong blockchain được lưu lại và mọi người có thể check các giao dịch này. Dựa vào đó, ta có thể kiểm tra và truy xuất lịch sử giao dịch. Thậm chí người ta có thể phân quyền để cho phép người khác truy cập một phần thông tin trên Blockchain.
  • Tích hợp Smart contract (hợp đồng thông minh): Dựa vào đó các điều khoản được ghi trong hợp đồng thông minh sẽ được thực thi khi các điều kiện trước đó được thoả mãn, không ai có thể ngăn cản hoặc huỷ nó.

Các loại block và phiên bản của hệ thống Blockchain

Hệ thống Blockchain chia thành 3 loại chính:

  • Public: Bất kỳ ai cũng có quyền đọc và ghi dữ liệu trên Blockchain. Quá trình xác thực giao dịch trên Blockchain này đòi hỏi phải có hàng nghìn hay hàng vạn nút tham gia. Do đó để tấn công vào hệ thống Blockchain này là điều bất khả thi vì chi phi khá cao. Ví dụ: Bitcoin, Ethereum…
  • Private: Người dùng chỉ được quyền đọc dữ liệu, không có quyền ghi vì điều này thuộc về bên tổ chức thứ ba tuyệt đối tin cậy. Tổ chức này có thể hoặc không cho phép người dùng đọc dữ liệu trong một số trường hợp. Bên thứ ba toàn quyền quyết định mọi thay đổi trên Blockchain. Vì đây là một Private Blockchain, cho nên thời gian xác nhận giao dịch khá nhanh vì chỉ cần một lượng nhỏ thiết bị tham gia xác thực giao dịch. Ví dụ: Ripple là một dạng Private Blockchain, hệ thống này cho phép 20% các nút là gian dối và chỉ cần 80% còn lại hoạt động ổn định là được.
  • Permissioned: Hay còn gọi là Consortium, một dạng của Private nhưng bổ sung thêm một số tính năng nhất định, kết hợp giữa “niềm tin” khi tham gia vào Public và “niềm tin tuyệt đối” khi tham gia vào Private. Ví dụ: Các ngân hàng hay tổ chức tài chính liên doanh sẽ sử dụng Blockchain cho riêng mình.

Trong hiện tại, Blockchain được chia thành 3 phiên bản:

  • Blockchain 1.0 – Tiền tệ và Thanh toán: Ứng dụng chính của phiên bản này là tiền mã hoá: bao gồm việc chuyển đổi tiền tệ, kiều hối và tạo lập hệ thống thanh toán kỹ thuật số. Đây cũng là lĩnh vực quen thuộc với chúng ta nhất mà đôi khi khá nhiều người lầm tưởng Bitcoin và Blockchain là một.
  • Blockchain 2.0 – Tài chính và Thị trường: Ứng dụng xử lý tài chính và ngân hàng: mở rộng quy mô của Blockchain, đưa vào các ứng dụng tài chính và thị trường. Các tài sản bao gồm cổ phiếu, chi phiếu, nợ, quyền sở hữu và bất kỳ điều gì có liên quan đến thỏa thuận hay hợp đồng.
  • Blockchain 3.0 – Thiết kế và Giám sát hoạt động:  Đưa Blockchain vượt khỏi biên giới tài chính, và đi vào các lĩnh vực như giáo dục, chính phủ, y tế và nghệ thuật. Ở những lĩnh vực này sẽ là lại có nhiều loại như physical, digital hay human in nature.

Trong tương lai, sẽ có một loại Blockchain mới gọi là Blockchain X. Nó thể hiện một tầm nhìn về sự phi thường của Blockchain, nơi mà một ngày chúng ta sẽ thấy một dịch vụ Blockchain công cộng có sẵn mà bất cứ ai cũng có thể sử dụng giống như công cụ tìm kiếm của Google. Nó sẽ cung cấp các dịch vụ trong tất cả các khía cạnh của xã hội. Đây là một sổ cái mở, được phân phối công khai hợp lý với các tác nhân có mục đích chung (Machina Economicus) chạy trên blockchain, đưa ra quyết định và tương tác với các tác nhân tự trị thông minh khác thay cho con người và được điều chỉnh theo mã (code) thay vì hợp đồng luật hoặc giấy.

Blockchain là gì? Giải thích dễ hiểu nhất về Blockchain

Các cơ chế đồng thuận trong blockchain

Thuật toán đồng thuận là gì?

Thuật toán đồng thuận có thể được định nghĩa là một cơ chế mà qua đó mạng lưới blockchain đạt được sự đồng thuận.

Public Blockchain được xây dựng như là hệ thống phân tán. Vì không lệ thuộc vào một cơ quan trung ương nên các node cần phải đồng thuận về tính hợp lệ của giao dịch và đây là lúc để thuật toán đồng thuận thể hiện vai trò.

Thuật toán đồng thuận đảm bảo rằng các quy tắc giao thức đang được tuân theo và đảm bảo rằng tất cả giao dịch diễn ra một cách đáng tin cậy, nhờ vậy đảm bảo coin/token chỉ có thể được chi tiêu một lần trong giao dịch.

Có một số loại thuật toán đồng thuận. Các thuật toán được triển khai phổ biến nhất là Proof of Work (PoW) và Proof of Stake (PoS). Mỗi loại đều có ưu điểm và nhược điểm riêng khi cố gắng cân bằng giữa tính bảo mật với chức năng và khả năng mở rộng của mạng lưới.

Bằng chứng cổ phần được ủy quyền (DPoS) là gì? So sánh DPoS, PoS và PoW | Bitcoininus

Bằng chứng công việc (Proof of Work)

Proof of Work (PoW) là thuật toán đồng thuận đầu tiên được tạo ra. Nó được sử dụng trên Bitcoin và nhiều đồng tiền điện tử khác. Thuật toán Proof of Work là một phần thiết yếu của quá trình đào coin.

Đào coin dùng PoW liên quan đến nhiều nỗ lực giải hash. Vì vậy, khả năng tính toán càng lớn nghĩa là thực hiện được nhiều phép thử hơn trên mỗi giây. Nói cách khác, thợ đào có tỷ lệ hashrate cao có cơ hội tốt hơn để tìm một lời giải hợp lệ cho block tiếp theo.

Thuật toán đồng thuận PoW đảm bảo rằng thợ đào chỉ có thể xác nhận một block giao dịch mới và thêm nó vào blockchain nếu các node trên mạng lưới đạt được sự đồng thuận.

Bằng chứng cổ phần (Proof of Stake)

Thuật toán đồng thuận Proof of Stake (PoS) được phát triển vào năm 2011 như là một giải pháp thay thế cho PoW. Mặc dù PoS và PoW có các mục tiêu giống nhau, chúng có một số khác biệt và đặc thù cơ bản, đặc biệt là trong quá trình xác nhận block mới.

Nói tóm gọn, thuật toán đồng thuận PoS thay thế PoW bằng một cơ chế mà trong đó các block được xác nhận theo tỷ lệ cổ phần (stake) của những người tham gia.

Validator (tương đương với miner trong POW) được xác định bằng tỉ lệ cổ phần của đồng tiền điện tử chứ không phải bằng lượng công suất tính toán được phân bổ.

Blockchain Ethereum hiện đang dựa trên thuật toán PoW nhưng sẽ chuyển đổi sang PoS nhờ giao thức Casper sắp được phát hành nhằm tăng khả năng mở rộng của mạng.

Blockchain hoạt động như thế nào?

Theo phương pháp truyền thống, giao dịch sẽ được lưu trữ trong sổ cái. Những sổ cái này được khóa lại và cô lập nhằm đảm bảo tính chính xác và tính bất khả xâm phạm của chúng. Khi hoạt động các giao dịch, mỗi cơ quan, đơn vị phải duy trì những bản ghi (record) riêng để xác minh thông tin độc lập.

Ngược với kiểu truyền thông này, blockchain cũng là một sổ cái, tuy nhiên điểm khác biệt là sự tin cậy được tích hợp. Hay nói cách khác, Blockchain là sổ cái phân tán, được chia sẻ và đáng tin cậy. Do đó, nó hình thành một sổ cái kỹ thuật số mang tính tin cậy cao, trong đó ghi lại các giao dịch.

Điểm đặc biệt là sổ cái này được duy trì giữa những người tham gia mạng lưới. Khác với phương pháp truyền thống là có nhiều sổ cái độc lập và cô lập, thì đối với Blockchain, một bản ghi duy nhất được chia sẻ đến mỗi bên tham gia giao dịch.

Blockchain là gì? Hoạt động như thế nào? Ứng dụng ra sao?

Ghi block vào chain

Mỗi giao dịch đã xảy ra hoặc đang chờ xử lý sẽ được nhóm lại và lưu trữ trong một cấu trúc cố định được gọi là khối (Block). Thông qua giao thức đồng thuận, khi mỗi block được xác nhận là đúng và có độ tin cậy, thì block đó sẽ được liên kết vào chuỗi (Chain) và được gửi tới các bản sao (Copy) của sổ cái phân tán và lưu trữ bởi mỗi thành viên tham gia mạng lưới.

Khi mỗi block được tải vào sổ cái, nó được liên kết đến block trước đó bằng cách sử dụng những mã hash tương ứng của chúng. Điều này tạo thành một bản ghi hoàn toàn có thể theo dõi và không thể giả mạo trong blockchain

Ứng dụng của blockchain

Với các đặc tính kể trên, Blockchain đang được ứng dụng trong nhiều lĩnh vực khác nhau như:

  • Ngân hàng và thanh toán (Banks & payments)
  • An ninh (Security)
  • Quản trị chuỗi cung ứng (Supply chain)
  • Dự báo
  • IoT
  • Bảo hiểm
  • Lưu trữ phi tập trung (Decentralized storage)
  • Từ thiện(Charity)
  • Bầu cử (Voting)
  • Quản trị (Governance)
  • Chăm sóc sức khỏe (Healthcare)
  • Ngành bán lẻ (Retail)
  • Quản lý bằng cấp (License)

Blockchain có an toàn không?

Câu trả lời là CÓ.

Đối với cá nhân người dùng, public key và private key là cơ chế mã hóa rất an toàn. Nếu bạn lưu trữ private key đúng cách thì không ai có thể tự tiện truy cập tài sản trên blockchain của bạn được.

Đối với toàn mạng lưới, một blockchain càng lớn với số node càng nhiều thì càng khó bị hacker tấn công. Như đã khẳng định ở trên, việc tấn công 51% đối với mạng lưới Bitcoin là gần như không thể vì không ai có thể bỏ ra chi phí vô cùng lớn để kiểm soát số lượng lớn máy tính đang chạy node Bitcoin.

Blockchain có riêng tư không?

Bất cứ ai cũng có thể xem nội dung của blockchain – đó là tính minh bạch của blockchain.

Tuy nhiên, không ai có thể thực sự xác minh được thông tin của người giao dịch. Chúng ta chỉ có thể kiểm tra địa chỉ ví, số dư, chữ ký số hay username mà không biết được danh tính thực sự của người đó (tên, tuổi, quê quán, giới tính,… đều không biết được).

Hơn thế nữa, với các đồng privacy coin (đồng coin ẩn danh), bạn còn không thể truy nguyên về địa chỉ ví đã thực hiện giao dịch (vì đã bị mã hóa). Từ đó, thông tin được bảo vệ hoàn toàn.

Blockchain có cần đến coin, tiền mã hoá hay không?

Câu trả lời là KHÔNG.

Như đã giải thích ở đầu bài, đại diện cho cryptocurrency – Bitcoin – là cá, cần có blockchain là nước để sống. Tuy nhiên, bản thân nước không nhất thiết phải có cá.

Trên thực tế, blockchain không nhất thiết phải đi cùng với coin, token hay tiền điện tử. Từ những ứng dụng thực tiễn của blockchain đã trình bày ở trên, blockchain có thể kết hợp với nhiều ngành nghề khác nhau trong cuộc sống chứ không riêng gì lĩnh vực tài chính.

Dự án Blockchain vẫn có thể vận hành trơn tru mà không cần phát hành token hay coin. Do đó, khi đầu tư vào một đồng coin của dự án nào, bạn cần nghiên cứu kỹ xem đồng coin đó có thực sự được sử dụng trong dự án hay không? Tính ứng dụng của coin là gì? Đồng coin được sử dụng càng nhiều mới càng có giá trị.

Tương lai của công nghệ blockchain

Không phải tự nhiên mà cuộc cách mạng công nghệ blockchain hiện nay còn lớn hơn cuộc cách mạng Internet thời kỳ trước.

Những ứng dụng của blockchain hiện hữu từ công nghiệp sản xuất, dịch vụ, tài chính ngân hàng đến đời sống hàng ngày của mọi người.

Blockchain sẽ không chết mà chỉ ngày càng phát triển hơn, xuất hiện thêm nhiều hình thức và ứng dụng mới. Và nhiều người tin rằng blockchain sẽ thay đổi cuộc sống của chúng ta hơn cả thời đại của Internet.

Đến một lúc nào đó, người dùng sử dụng ứng dụng của blockchain mà không biết mình đang sử dụng nó, thì khi đó, công nghệ chuỗi khối đã thực sự len lỏi vào cuộc sống của mỗi chúng ta.

Blockchain 3.0 và tương lai của Internet phân cấp | Techviec

Kết luận

Là công nghệ sổ cái phân tán, blockchain có khả năng cung cấp các tính năng được cải tiến bao gồm tính bảo mật, tính minh bạch, trách nhiệm giải trình và hiệu quả cho các mạng lưới và các tổ chức. Công nghệ này giúp tăng cường sự riêng tư và loại bỏ việc đòi hỏi sự tín thác. Nó cũng tạo ra một mạng lưới internet có giá trị nơi người dùng có thể thực hiện các giao dịch ngang hàng không biên giới và đảm bảo sự phân chia lợi ích công bằng cho các bên liên quan tham gia vào mạng lưới.

Công nghệ blockchain và tiền điện tử không đơn thuần chỉ xuất hiện mà chúng nắm giữ sức mạnh chuyển đổi tất cả các ngành công nghiệp và các lĩnh vực của cuộc sống, từ tài chính, nông nghiệp và big data cho đến chính phủ, bầu cử và luật.

Những thông tin vừa rồi chức cũng đã giúp anh em có thể hiểu gần như là toàn bộ những kiến thức cần thiết nhất về blockchain cho bất kì người mới nào. Nếu anh em có bất cứ thắc mắc nào về Blockchain và muốn mình giải đáp thì hãy chia sẻ ý kiến của anh em ở phần comment hoặc ở trong Group MMICG nhé.

Tất cả chỉ vì mục đích thông tin và không được xem là lời khuyên đầu tư, bạn nên tự tìm hiểu kỹ trước khi đưa gia quyết định tham gia đầu tư. Tham gia các kênh mạng xã hội bên dưới để cập nhật nhưng thông tin mới nhất về thị trường nhé!

MMICG tổng hợp.

Bạn là người mới, muốn học đầu tư Crypto và tìm hiểu thông tin mới nhất?

THAM GIA NGAY
người mới